دارو درمانی و پانسمان

زخم بستر جراحتی است که در اثر اختلال در جریان خون رسانی «عدم جریان خون مناسب» در بعضی از نقاط بدن پدید می آید.

این عارضه اغلب اشخاصی را که دچار آسیب های نخاعی شده و قادر به حرکت نیستند کسانی که بر اثر حوادث غیر مترقبه و یا بیماریهایی نظیر سکته؟؟/  و   شکستگیهای وسیع مدت زمانی طولانی در بستر مانده اند و همچنین بیمارانی که در کما به سر می برند یا هوشیاری ذهنی کمی دارند، درگیر و مبتلا می کند.

زخم بستر در قسمت های استخوانی بدن و جاهایی که با فشار وزن ببشتری مواجه هستند شکل میگیرد ودر صورت عدم درمان مناسب و نقص در مراقبت های پرستاری به صورت عارضه ای مزمن و خطرناک جان مریض را در معرض خطر قرار می دهد.

عوامل ایجاد زخم بستر:

بی حرکتی و فشار طولانی در بخش هایی از بدن نظیر پشت، باسن،زانوان، قوزک ها و پاشنه ها، منجر به اختلال خون رسانی به این نقاط می شود.

وجود جریان خون مناسب امری حیاتی و ضروری برای سلامت اعضا محسوب می شود، چون خون وظیفه ی اکسیژن رسانی و تغذیه بافتها و نسوج و اندامها بر عهده دارد. اکسیژن علاوه بر توانمند کردن گویچه های سفید و نابودی باکتریهای عفونی وظیفه استقرا کلاژن را بر عهده داردکلاژن یکی از مهمترین پروتئین هابرای ساخت و ساز بافتهای جدید است.

متأسفانه بیمارانی که با نبض حرکتی مواجه اند و زمان زیادی را در صندلیهای چرخدار و یا در بستر به سر می برند ، دچار اختلال خون رسانی در نقاط پرفشار بدن ، تغییر رنگ و سردی سطح پوست ، بی حسی و زخم می شوند و مشکلات زیادی را تحمل می کنند.

از دیگر عوامل ایجاد زحم بستر می توان به تماس به تماس مداوم با سطوح سخت و ناراحت ، بی اختیاری مدفوع و ادارار ، سرمازدگی، سوختگی  و .. نیز اشاره کرد.

روش های پیشگیری از ایجاد زخم بستر:

ـ تغییر وضعیت بیماران

ضمن بررسی روزانه سطح پوست، تغییر موقعیت بدن موجب کاهش فشار می شود و از ایجاد زخم پیشگیری می کند. بهتر است این عمل هر دوساعت یک بار صورت گیرد و به هنگام تغییر و ضعیت از کشیدن بیمار روی صندلی و یا بر بستر اکیداً خودداری شود.

ـ استفاده از تجهیزات طب فیزیکی و توانبخشی

وسایلی نظیر تشک های مخصوص، بالشتک های نرم و کوچک، پارچه ها و ملافه های  ضد چروک نیز از روش های پیشگیرانه مؤثر به حساب می آیند.

به طور مثال زمانی که بیمار به پشت خوابیده است می توان یک بالشتک نرم را بین ساق تا قوزک قرار داد و پاشنه ها را بالاتر از سطح بستر نگه داشت. بدین ترتیب فشار وارده از زانوها، قوزک ها و پاشنه ها تقلیل می یابد و مریض در وضعیت راحت تری می آرامد.

وقتی که بیمار به پهلو قرار می گیرد باید با بالش ها و بالشتک ها وضعیت درازکش با زاویه 30 درجه ایجاد کرد تا از سنگینی وزن بدن بر روی استخوان ران کاسته شود.

ـ جلوگیری از مرطوب شدن به مدت طولانی

با استفاده از کرم های ضد رطوبت و یا پدهای خشک کننده و جاذب رطوبت می توان به خشک نمودن پوست نمود و از ایجاد ماسراسیون (آسیب پذیری به علت تماس با عرق، ترشحات زخم، ادرار و مدفوع)

ـ جلوگیری از خشکی زیاد پوست با استفاده از کرم های مرطوب کننده و لوسیون های مخصوص؛

خشکی زیاد پوست موجب پوسته پوسته شدن و حساسیت می شود و احتمال ابتلا به زخم را بیشتر می کند.

ـ کمک گرفتن از تیم فیزیوتراپی برای تسریع گردش خون در تمامی نقاط بدن بسیار مؤثراست.

درمان زخم بستر:

در گام نخست باید عامل ایجاد کننده ی زخم برطرف شود و اقدامات لازم برای ترمیم سریع تر زخم صورت گیرد.

   چند فاکتور اساسی در ترمیم زخم وجود دارد که عبارتند : از جریان خون کافی، تغذیه مناسب، استفاده از داروهای ترمیمی و آنتی بیوتیک ها در صورت لزوم، توجه در دقت و مراقبت پرستاری و توجه ویژه به پانسمان متوالی و ایده آل.

یکی از حیاتی ترین عوامل درمان و ترمیم زخم های بستر، پانسمان مناسب و حفظ بهداشت محل جراحات است.

معمولاً استفاده از آنتی بیوتیک ها موضعی در پانسمان برای درمان زخم توصیه نمی شود.زیرا ممکن است موجب مسمویت های دارویی شود و مشکلاتی برای بیمار ایجاد کند. هنگام استفاده از مواد ضد عفونی کننده (آنتی سپتیک) بهتر است از ترکیبات حاوی سترمید مانند ساولن حتی در غلظت های پایین نیز خودداری شود. چون این فراورده  ها سمی هستند، در صورت لزوم می توان از پرویدین (بتادین )وکلوهگزین ، ژل عصاره ی گیاه آلوئه ورا (صبرزرد)وعصاره ی گل همیشه بهار جهت ضدعفونی ، تسکین والتیام زخم استفاده کرد .

پانسمان های حاوی پلیمرهای طبیعی که به زخم رطوبت می دهند یا از ترشحات زخم رطوبت گیری می کنند مانند هیدروژل ها ،  آلژینات ها(که از جلبکهای دریایی گرفته می شوند )فوم ها وهیدروکلوییدها گزینه های مناسبی برای التیام زخم به شمار می روند .

کامفیل نیز مجموعه ای از پانسمان های مختلف است که موجب درمان مرطوب زخم و ایجاد شرایط محیطی مناسب برای انجام فرآیندهای فیزیولوژیک ترمیم بافت می گردد و در حال حلضر رواج زیادی دارد.

دارو درمانی در زخم بستر

برای درمان دارویی نخست باید با نمونه برداری از ترشحات زخم و کشت وآنتی بیوگرام آن در محیط های آزمایشگاهی ،نوع آنتی بیوتیک لازم وموثر را تعیین کرد ، اما معمولاً داروهایی ; نظیر سیپرو فلوکساسین ciprofloxacinوسفالکسین cephalexinوترکیبات حاوی پنلی سیلین ، آمپی سیلین و... در درمان عفونت های پوستی وبافت های نرم کاربرد بیشتری دارند .

استفاده از رژیم های غذایی مناسب حاوی پروتئین ،مکمل های ویتامین و مواد معدنی در فرآیند التیام زخم نقش دارند ،از جمله می توان از ویتامین های AوCوEو نیز روی ،منیزیم ومنگنز وغذاهای پرکالری برای بهبود سریع تر زخم بهره مند شد .

التیام کند زخم می تواند علائم اصلی برخی از بیماری ها نیز باشد . به طور مثال افراد مبتلا به دیابت ،سل ، سرطان وایدز در این زمینه با مشکلات زیادی مواجه می شوند اگرچه ریشه کنی زخم بستر کاری دشوار و طولانی است اما با مراقبت های پرستاری ماهرانه ، پیشگیری و درمان صحیح وعلمی بیمار می توان گام بزرگی در این راستا برداشت . برگزاری سمینارها وکلاس های گوناگون به روز کردن دانش وارتقای توان علمی و فنی تیم درمان چشم انداز روشنی زا بر این افق گشوده است .